Existe a crenza de que o aproveitamento da biomasa forestal para calefacción ou usos industriais contribúe á talla indiscriminada e á deterioración das nosas masas forestais. Con todo, desde o Clúster da Biomasa de Galicia comprobamos diariamente no territorio que a realidade é a oposta: a xestión forestal sostible para a obtención de biocombustibles sólidos é unha das ferramentas máis eficaces para manter limpos os nosos montes, reducir o risco de grandes incendios e acelerar a descarbonización na nosa comunidade.
O mito: “A biomasa deforesta as masas forestais e non é unha enerxía limpa”
O argumento equivocado sostén que incrementar o consumo de leña, acha, pellet e outros tipos de biomasa, equivale a tallar árbores sen control, empobrecer a biodiversidade e liberar grandes cantidades de gases de efecto invernadoiro á atmosfera durante a combustión.
A realidade: a biomasa non destrúe o monte, cóidao e neutraliza as emisións
Para entender a sustentabilidade real da nosa enerxía, é fundamental diferenciar entre a deforestación sen control (asociada ao cambio de uso do chan para outros fins) e a xestión forestal sostible, onde cada aproveitamento está regulado e planificado por lei.
1. Balance neutro no ciclo natural do carbono
A diferenza dos combustibles fósiles importados (gasoil ou gas natural), a biomasa forma parte do ciclo biolóxico actual do carbono. Durante o seu crecemento, as árbores absorben dióxido de carbono da atmosfera mediante a fotosíntesis.
Cando utilizamos esa biomasa como combustible térmico, a cantidade de CO2 liberada é exactamente equivalente á que a árbore absorbeu durante a súa vida útil ou á que emitiría se se podrecese de forma natural no chan. Por esta razón, entidades reguladoras como a Axencia Europea do Medio Ambiente (EEA) recoñecen o balance neutro de emisións na biomasa de orixe sostible.
2. Aproveitamento de restos e limpezas: os datos do monte galego
Segundo os datos do Inventario Forestal Continuo de Galicia, os nosos montes acumulan un volume en pé superior aos 200 millóns de metros cúbicos de madeira, cun crecemento anual que supera con fartura o volume total de extraccións.
A biomasa de calidade que procesamos e distribuímos en Galicia procede fundamentalmente de tres fontes de economía circular:
- Subprodutos da industria da madeira: Serrín, labras e costeiros sobrantes en serradoiros e fábricas de transformación.
- Restos de traballos de silvicultura: Poda, clareos e aclarados necesarios para que as masas de arboredo crezan sas.
- Residuos de limpeza de parcelas: Matogueira e sotobosque retirados nas franxas de protección contra o lume.
Aproveitar estes restos converte un residuo sen saída comercial nun recurso enerxético de proximidade, reducindo a dependencia de combustibles fósiles importados.
3. Prevención activa de incendios forestais
O abandono rural e a acumulación de matogueira no chan forestal son os principais aceleradores na propagación dos incendios na nosa comunidade. Ao vertebrar unha cadea de valor industrial ao redor da biomasa, desde o Clúster da Biomasa de Galicia incentivamos o mantemento periódico e a xestión das parcelas.
Un monte limpo e aproveitado reduce drasticamente a carga de combustible fino no sotobosque, freando a velocidade e a virulencia dos incendios.
A garantía das certificacións de orixe
O sector da biomasa en Galicia opera baixo os estándares do marco normativo nacional impulsado polo Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (MITECO) e baixo selos internacionais de certificación forestal como PEFC e FSC. Estes selos garanten mediante auditorías independentes que a madeira procede de montes xestionados de forma responsable con replantación obrigatoria.
Así mesmo, a calidade técnica do biocombustible final —como o pellet certificado ENplus® ou acha certificada con selos como SURE, BIOmasud ou SBP, así como leña certificada— asegura uns índices mínimos de humidade que garanten unha combustión eficiente e con baixas emisións en caldeiras de última xeración.
O noso compromiso co futuro do monte galego
Lonxe de ameazar a nosa riqueza natural, o uso enerxético da biomasa actúa como un motor económico verde que coida e vertebra o territorio galego. Promove a limpeza dos bosques, xera emprego local non deslocalizable en zonas rurais, reduce as emisións netas de carbono e protexe o noso patrimonio natural fronte aos incendios.
Desde o Clúster da Biomasa de Galicia reafirmamos o noso compromiso co coidado das nosas masas forestais e cunha transición enerxética baseada nos nosos propios recursos renovables.
Preguntas frecuentes sobre biomasa e sustentabilidade (FAQ)
Emite a biomasa a mesma cantidade de CO₂ que o carbón ou o gasoil?
Non. A combustión de biomasa libera o CO₂ que a árbore capturou da atmosfera durante o seu ciclo vital. Os combustibles fósiles introducen carbono antigo que estivo atrapado no subsolo durante millóns de anos, sumando emisións netas que agravan o efecto invernadoiro.
Se replantan os bosques dos que se extrae a biomasa en Galicia?
Si. A Lei de montes de Galicia e as certificacións forestais internacionais (PEFC e FSC) esixen a rexeneración e replantación das parcelas aproveitadas, garantindo que a superficie forestal mantéñase e creza.
Que ocorre coa biodiversidade do monte cando se retira biomasa?
Os traballos de silvicultura preventiva non eliminan a cobertura vexetal autóctona; controlan o exceso de matogueira seca e invasiva que afoga os brotes novos e incrementa o risco de grandes incendios forestais prexudiciais para a fauna local.
O transporte da biomasa anula o seu beneficio medioambiental?
Non. A biomasa consumida en Galicia é unha enerxía de quilómetro 0. O gasto enerxético do seu procesado e distribución local representa unha porcentaxe mínima en comparanza cos custos e impactos de extraer, refinar e transportar gasoil ou gas desde outros continentes.
